3-2-1 yedekleme kuralı nedir, şirkette nasıl uygulanır?

3-2-1 kuralı, verinin 3 kopyasını 2 farklı ortamda tutmak ve 1 kopyayı ofis dışında saklamak demektir. Kopyalardan biri asıl dosya, ikisi yedektir. ABD siber güvenlik ajansı CISA’nın yedekleme belgesi kuralı bu üç adımla anlatıyor. CISA’nın fidye yazılımı rehberi buna iki şart ekliyor: kopyalardan biri ağdan ayrı durmalı ve yedekler düzenli olarak denenmeli.

3-2-1 kuralının üç adımı ne anlama geliyor?

Her adım farklı bir tehlikeye karşı korur. Üç kopya, tek bir yedeğin bozulma ihtimaline karşıdır. İki farklı ortam, aynı türdeki cihazların aynı sebeple bozulmasına karşıdır. Ofis dışındaki kopya ise yangın, su baskını ya da hırsızlık gibi binanın tamamını etkileyen olaylara karşıdır.

Bir şirkette karşılığı şöyle olabilir:

Kural	Ne demek	Şirketteki örneği
3 kopya	1 asıl, 2 yedek	Sunucudaki dosyalar, ofisteki yedek cihazı, bulut yedeği
2 farklı ortam	Aynı türde iki cihaz değil	Sunucu diski ve ayrı bir yedek cihazı ya da bulut
1 ofis dışında	Binadan bağımsız bir kopya	Bulut yedeği ya da ofis dışında saklanan disk

CISA belgesi her ortamın artısını ve eksisini ayrı ayrı sayıyor. Örneğin bulut yedeği internete bağlıdır ve verinin nerede durduğunu siz kontrol etmezsiniz. Harici disk ise taşınabildiği için kaybolabilir ya da çalınabilir. Bu yüzden iki farklı ortam seçerken ikisinin zayıf yönünün aynı olmamasına dikkat edin.

En sık hata, yedeği asıl veriyle aynı diske almaktır. CISA belgesine göre yedek dosyaları asıl dosyalarla aynı dahili diskte durursa disk bozulduğunda ya da bilgisayar çalındığında ikisi birden gider. Bulut yedeği seçerken de verinin şifrelenip şifrelenmediğine bakın. Belge, veriyi bilinen şifreleme yöntemleriyle koruyan bir hizmet seçilmesini öneriyor.

Neden kopyalardan biri çevrimdışı olmalı?

Fidye yazılımları ağdan erişebildikleri yedekleri de arar, siler ya da şifreler. CISA bu yüzden kritik verinin çevrimdışı ve şifreli yedeğinin tutulmasını öneriyor. Bilgisayara ya da sunucuya sürekli bağlı duran bir yedek diski, saldırı anında asıl veriyle birlikte kilitlenebilir. Ağdan ayrı duran kopya ise bu saldırıdan etkilenmez.

2012 tarihli 3-2-1 belgesi de benzer bir uyarı yapıyor. Asıl dosyayı sürekli yedeğe kopyalayan düzen, asıl dosyadaki bozulmayı ya da zararlı yazılımı yedeğe de taşıyabilir. Belge, harici diskin yedek bittikten sonra bilgisayardan çıkarılmasını öneriyor.

Pratikte çevrimdışı kopya şu yollardan biriyle olur:

• Yedek alındıktan sonra bilgisayardan ve ağdan ayrılan bir disk
• Yedekleme yazılımının dışında kimsenin silemediği, değiştirilemez olarak ayarlanmış bir bulut yedeği
• Ayrı yetkiyle yönetilen ve günlük kullanıcı hesaplarının erişemediği bir yedek alanı

Hangisinin size uyduğu veri miktarına ve ofisteki düzene bağlıdır. Önemli olan, sıradan bir kullanıcı hesabıyla yedeğe ulaşılamamasıdır.

Eşitleme (senkronizasyon) yedek yerine geçer mi?

Geçmez. Eşitlenen bir klasör, bilgisayardaki değişikliği hemen buluta da yazar. Bir dosyayı yanlışlıkla silerseniz ya da fidye yazılımı dosyaları şifrelerse bu değişiklik de eşitlenir. Yedek ise belirli bir anın kopyasını ayrı tutar, böylece dosyanın dünkü hâline dönebilirsiniz.

Eşitleme, dosyaya her cihazdan ulaşmak için işe yarar. Yedeğin işi ise geçmişe dönebilmektir. İkisini birbirinin yerine kullanmayın.

Yedeğin çalıştığını nasıl denersiniz?

Yedeği geri yükleyerek denersiniz. Yedekleme yazılımının “başarılı” demesi, dosyaların açılabildiğini göstermez. CISA, yedeklerin erişilebilirliğinin ve bütünlüğünün düzenli olarak denenmesini öneriyor. Deneme yapılmamış bir yedek, kriz günü ilk kez açılan bir yedektir.

Denemeyi iki düzeyde yapın:

1. Dosya düzeyinde: Belirli aralıklarla rastgele birkaç dosyayı yedekten geri yükleyin ve açın. Muhasebe dosyası gibi kritik verileri mutlaka listeye ekleyin.
2. Sistem düzeyinde: Daha seyrek de olsa bir sunucunun tamamını ayrı bir ortama geri yükleyin. Bu deneme, sunucunun ne kadar sürede ayağa kalktığını da gösterir.

Her denemenin tarihini, neyi geri yüklediğinizi ve sonucu yazın. CISA ayrıca kritik sistemler için hazır, güncel kurulum kalıpları (“golden image”) tutulmasını öneriyor. Böylece bir sistem baştan kurulurken her şeyi elle yapmanız gerekmez.

Bir şirkette 3-2-1’e nereden başlanır?

Önce kaybedilemeyecek veriyi belirleyin, sonra bu verinin nerede durduğunu listeleyin. Muhasebe verisi, müşteri dosyaları, sözleşmeler ve e-posta çoğu firmada ilk sıradadır. Liste hazır olunca her biri için yedeğin ne sıklıkla, nereye alınacağını ve kimin kontrol edeceğini yazın.

Sık atlanan noktalar:

• Çalışanların masaüstünde ya da kendi bilgisayarında tuttuğu dosyalar
• Bulut hizmetlerindeki veriler (e-posta, ortak klasörler)
• Yedeğin şifresinin ve geri yükleme adımlarının yazılı olmaması
• Yedekleme raporlarına kimsenin bakmaması; hata veren bir iş haftalarca fark edilmeyebilir

Bu planı yedekleme kapsamında sizinle birlikte çıkarıyor, yedeği kuruyor ve geri yükleme denemelerini yapıyoruz. Sunucu tamamen kullanılamaz hâle gelirse işin nasıl devam edeceğini felaket kurtarma planında yazıyoruz. Veri kaybına karşı aldığımız önlemlerin tamamı veri kaybına karşı koruma sayfasında.